Cyberpesten is geen onschuldig online grapje, maar kan grote gevolgen hebben voor het welzijn van kinderen en jongeren. Uit een grote internationale meta-analyse van Li en collega’s (2024) blijkt dat jongeren die worden gecyberpest een duidelijk verhoogd risico hebben op psychische problemen. In deze studie, gebaseerd op gegevens van bijna 267.000 jongeren, wordt aangetoond dat slachtoffers van cyberpesten ruim drie keer zo vaak last hebben van depressieve klachten, suïcidale gedachten en zelfbeschadigend gedrag dan jongeren die niet gepest worden.

Belangrijk is dat deze effecten ook optreden wanneer er géén sprake is van traditioneel pesten. Met andere woorden: cyberpesten op zichzelf kan al ernstige schade aanrichten. Jongeren die zowel online als offline worden gepest, lopen zelfs een nog groter risico op ernstige mentale problemen.

Deze resultaten laten zien dat cyberpesten niet onderschat mag worden. Het kan diep ingrijpen in het leven van jongeren en vraagt om tijdige signalering, goede begeleiding en duidelijke preventie op school en thuis (Li et al., 2024).

Herkennen en ingrijpen

Omdat cyberpesten zulke grote gevolgen kan hebben voor het welzijn van jongeren, is het belangrijk om het tijdig te herkennen en er actief iets tegen te doen. Cyberpesten is pesten via digitale middelen, zoals sociale media, chatapps, games of de telefoon. Het bijzondere aan deze vorm van pesten is dat het altijd kan doorgaan en vaak door een groot publiek wordt gezien. Daardoor voelt het voor slachtoffers alsof het pesten nooit stopt en er geen veilige plek meer is.

Cyberpesten kun je herkennen aan verschillende signalen. Denk aan herhaaldelijk ontvangen van beledigende of bedreigende berichten, het verspreiden van gênante foto’s of filmpjes zonder toestemming, of het delen van persoonlijke informatie om iemand belachelijk te maken. Ook veranderingen in gedrag kunnen een aanwijzing zijn: een kind kan stiller worden, somber ogen, zijn of haar telefoon plots verbergen of juist helemaal niet meer online willen zijn (Nederlands Jeugdinstituut, z.d.).

Om cyberpesten tegen te gaan, is het belangrijk om het net zo serieus te nemen als pesten in het echt. Het begint met goed luisteren en het probleem erkennen. Kinderen moeten merken dat zij niet alleen staan en dat het pesten nooit hun eigen schuld is. Daarnaast is het belangrijk om pestgedrag bespreekbaar te maken, zowel thuis als op school, en duidelijke afspraken te maken over online gedrag.

Scholen en ouders spelen hierbij een gezamenlijke rol. Door online pesten te koppelen aan het bestaande pestbeleid, duidelijke regels af te spreken en snel in te grijpen bij signalen, kan worden voorkomen dat het probleem groter wordt. Vroege signalering en een gezamenlijke aanpak vergroten de kans dat cyberpesten tijdig stopt en jongeren zich weer veilig kunnen voelen, zowel online als offline (Nederlands Jeugdinstituut, z.d.).

Studieplan

Leerdoel

Ik breng tijdens de workshop gerichte informatie over veilig en verantwoord online gedrag op een begrijpelijke manier over aan leerlingen, zodat zij leren bewuster te participeren in de gedigitaliseerde wereld, in lijn met kerndoel 24.

Leeractiviteit

Ik geef samen met mijn mede student (Wisse) een workshop. De leerlingen krijgen informatie over veilig en verantwoord online gedrag, wat aansluit bij kerndoel 24 de gedigitaliseerde wereld. Het is een interactieve workshop over mediawijsheid en cyberpesten.

Binnen deze workshop werken wij samen, waarbij Wisse het onderdeel mediawijsheid verzorgt. Hij gaat in op het gebruik van sociale media, de mogelijke gevaren en de positieve ontwikkelingen. Ik neem het onderdeel cyberpesten voor mijn rekening. Daar leg ik het verschil uit tussen pesten en cyberpesten en bespreek ik wat leerlingen zelf kunnen doen om cyberpesten te voorkomen of aan te pakken. Deze taakverdeling sluit aan bij mijn persoonlijke leerdoel, omdat ik gericht bezig ga met het duidelijk en doelgroepgericht overbrengen van vakinhoudelijke kennis.

De workshop geven wij via LessonUp, zodat leerlingen actief kunnen deelnemen met hun eigen device. Ik maak gebruik van interactieve werkvormen, zoals stellingen waarop leerlingen reageren en waarvan de antwoorden zichtbaar worden op het digibord. Deze werkvormen zorgen voor een uitnodigende les en stimuleren leerlingen om actief na te denken over hun eigen online gedrag. Hierdoor wordt de informatie niet alleen aangeboden, maar ook daadwerkelijk verwerkt.

Aan het einde van de workshop sluiten wij af met een exitvraag: “Wat ga je nu anders doen online na deze workshop?” Met deze vraag stimuleren wij leerlingen om te reflecteren op hun eigen digitale gedrag en krijgen wij inzicht of het doel van de workshop is behaald.

Lesmatrix, LessonUp

Hieronder zijn de lesmatrix en LessonUp les te vinden.

Lesmatrix workshop

LessonUp workshop